أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

223

قانون ( فارسى )

كرفس علاج سكسكه است . يك قيراط موميا با شكرآب درد سپرز را دوا كند . اندامان دفعى : مقدار يك قيراط موميا با شير داروى زخم ذكر و آبدان است . كمى موميا را با آرد قاطى كنند و بردارند كسانى كه نمىتوانند شاشيدن را به تأخير اندازند از اين علاج سود بينند . زهرها : وزن دو حبه از موميا با آب‌پز سه‌كوهه و انگدان علاج مسموميت است . وزن يك قيراط موميا با شراب خالص ضد كژدم است . يك قيراطش با روغن گاوى درد نيش كژدم را دوا كند . مر : صمغى است كه خالصش هست و تقلبى هم هست . گزينش : بهترينش آن است كه رنگش به سياهى و سرخى زند ، آميزه‌اى از چوب درختش ندارد و خوش‌بو است . گاهى در مر تقلب مىكنند و شيرهء گياهان سمى را به آن مخلوط كنند و سمى مىشود . شيره‌اى كه بجاى مر خالص نشان مىدهند شيرهء درختى است بنام ( بارفاسيس ) كه از درختان سمى بشمار مىآيد . مزاج : در دوم گرم و خشك است . خاصيت : بازكن ، بادشكن ، گيرنده ، چسبنده ، نرم‌كننده است . دود مر همين خاصيت‌ها را همگى دارد ولى از مر خشك‌تر است . دود مر لطيف و گزنده است و در اين زمينه با دود كندر برابر است . مر در داروهاى بزرگ وارد است زيرا منافع بسيار در بر دارد . بازدارندهء تعفن است . مرده را نگه مىدارد و نمىگذارد بگندد يا تغيير كند . زائده‌هاى خام را مىخشكاند . مرى كه ره‌آورد ( اقليطيا ) است گرمتر و رساننده‌تر و نرمىبخش‌تر است . آرايش : اگر مر با روغن آس و لادن مخلوط باشد موى را قوى و پرپشت گرداند ، اثر قرحه را مىزدايد . اگر مر را در دهن گيرند بوى دهن را خوش كند ، گند دهان را بزدايد . مر مخلوط با شراب و زاج بلورى بوى گند زير بغل را مىزدايد . مر با عسل و دارچين ختايى داروى زگيل است . ورم و جوش : علاج ورم بلغمى است . زخم و قرحه : زخم را بهم آرد . استخوان لخت را مىپوشاند . با سركه داروى قوبا است و زخمهاى گنديده را شفا بخشد . مفاصل : مر با گوشت صدفهء خوراكى معجون شود ، درد و زخم اندامان كركركى مانند گوش و غيره را بدان بيندايند شفا دهد . سر : جالينوس گويد : بوى مر تندرستان را سردرد دهد تا چه رسد به صرع‌داران ؟ مر اگر با صمغ سداب كوهى و افيون و خايهء سگ آبى باشد از كوفتگى گوش سودمند است ، و گيجى و خواب مىآورد . - مر مخلوط با شراب و روغن زيتون در دهان گردانند دندانها را نيرومند و محكم كند ، كرم‌خوردگى را از بين مىبرد ، لثه را محكم كند . رطوبت لثه را برچيند . گرد مر را بر قرحهء سر پاشند قرحه را خشك كند ، - مر همراه خايهء سگ آبى و ماميثا و افيون قرحه و ريم گوش دردمند را دوا كند . سوراخ بينى را با مر بيندايند آبريزيهاى هميشگى را قطع كند . وزن يك دانگ مر در بينى كشند مغز را مىپالايد . چشم : اثر قرحه را در چشم مىزدايد ، قرحهء چشم را پر مىكند ، سفيدى را مىزدايد . زبرى پلك را از بين مىبرد . چرك و ريم چشم را بدون هيچ آزارى تحليل مىبرد . و شايد اگر آب در نخستين مرحلهء تكوين باشد و رقيق باشد بوسيلهء مر از بين برود . اما براى علاجات چشم مر تقلبى از مر اصلى قوىتر است . اندامهاى نفس و سينه : در معالجهء سرفهء مزمن و مرطوب ، سرماخوردگى ، تنگ‌نفسى و بلندنفسى ، پهلودرد مفيد است زيرا به لطافت و ملايم مىزدايد و زبر نمىكند . صدا را صاف مىكند . زير زبان گذارند و آب را قورت دهند زبرى گلو را بر طرف سازد . اندامان غذا : مر خالص در علاج سست شدن معده ، آب زرد ، باد كردن معده سودمند است . اندامان